InCTblog

Online uitgeven: goed voor het milieu

Op Radio 1 hoorde ik vanochtend het bericht dat de kap van bossen op Sumatra voor meer uitstoot van CO2 zorgt dan heel Nederland bij elkaar. Een alarmerend bericht. Des te meer omdat als reden van de ontbossing werd genoemd het toenemende gebruik van papier (en palmolie). Opmerkelijk dat het gebruik van papier toeneemt in een tijd waarin iedereen nadenkt over digitale mogelijkheden en 'papier' toch veelal wordt gezien als 'ouderwets'.
Los van alle redenen om als uitgever na te denken over de digitale mogelijkheden komt er dus nog een bij, een reden die kan vallen onder maatschappelijk verantwoord ondernemen: stop de ontbossing, ga online!

Online: de toekomst

Gisteren een paar nieuwsberichten van grote uitgeverijen die in eenzelfde richting wijzen: het geld wordt door uitgevers steeds meer online verdiend.

Reed Business stoot zijn print-activiteiten af en wordt volgens topman Van de Aast ‘een bedrijf dat zakelijke klanten veelal online-informatie verschaft op abonnementsbasis’. Dit besluit is onder meer ingegeven door de opvatting dat men minder afhankelijk wil worden van advertentie-inkomsten. Opmerkelijk, in een tijd dat 'content is gratis' de slogan lijkt.

VNU Media voorspelt dat in 2008 haar inkomsten uit online 50% van het totaal zullen omvatten. Volgens topman Erik Hoekstra: “We hebben het afgelopen jaar veel gerealiseerd en daarbij onze aandacht met name gericht op de recruitment en zakelijke markten waarin we de komende jaren groei verwachten. De transitie, die we al een aantal jaren doormaken van een print naar een multimediale uitgever, hebben we nu als zelfstandig bedrijf weten te versnellen door nieuwe investeringen, productontwikkeling, uitgesproken managementfocus en het aantrekken van zeer gemotiveerde nieuwe professionals.”

Interessante ontwikkelingen die ook de vraag doet oproepen: wat betekent dit voor de kleine en middelgrote uitgeverijen?

Tips om user generated content in te zetten

Op haar weblog doet Patricia Seybold verslag van een bijeenkomst van uitgevers van Vak en Wetenschap in Amerika over rol van de gebruiker, de lezer. ZIj komt tot een aantal aandachtspunten/aanbevelingen die deze bijeekomst opleverde:

1. maak het voor gebruikers makkelijk om hun expertise bij te dragen
2. zorg dat er een structuur is waarin men zijn bijdragen kan leveren
3. zorg voor 'waarde' door de bijdragen te vergelijken, te analyseren en er zo patronen e.d. in aan te geven
4. zorg dat bijdragen een rating krijgen
5. gebruik polls om bijdragen te structureren: een poll kan zeer goed als startpunt dienen
6. wees pro-actief in het werven van bijdragen en zorg dat gebruikers ook 'alerts' krijgen
7. zorg dat er genoeg content is waar gebruikers op kunnen reageren; dat kan ook content vanuit externe bronnen zijn
8. zorg dat de organisatie zelf een commitment heeft voor user generated content, dat het duidelijk is dat de orgainsatie er ook iets mee doet of zal gaan doen
9. stel de content di eje aanbiedt af op het gedrag van de gebruiker
10. zorg  dat de gebruiker zelf betekenisvolle onderscheidingen kan maken in de content

Tools of Change for Publishers 2008

De afgelopen week heb ik de Tools of Change for Publishers conferentie in New York bijgewoond. Samen met Erik Stevens, die al een aantal posts over lezingen gedaan heeft. We hebben de (voorlopige) onderzoeksresultaten van ons onderzoek naar Internet Business Modellen voor Uitgevers gepresenteerd en een aantal, zeer inspirerende, lezingen bijgewoond. Eén van de doelstellingen was om de conclusies uit ons onderzoek te toetsen. Het is dan ook heel prettig te constateren dat de factoren die wij hebben geïdentificeerd voor succesvolle businessmodellen ook hier nadrukkelijk naar voren kwamen. Om er een aantal de revue te laten passeren:

Passie / Passion : het woord van dag 1. Ik zou jullie graag willen wijzen op de blog van Kathy Sierra (Creating passionate users), die helaas niet lijfelijk aanwezig was, maar via een vooraf gemaakte video opname toch haar verhaal deed. In een zoektocht om leermiddelen effectiever te maken heeft zij een heel aparte visie op leerboeken ontwikkeld, die ze toepast in de "Head first" serie. De basisstelling van Sierra is: we nemen het meeste op als we ergens passie voor hebben / ontwikkelen, "so I reverse engineered passion". Haar ideeën en de uitwerking daarvan zijn terug te vinden in haar blog. Ik vond het in ieder geval een zeer inspirerend verhaal en zal hier zeker nog een keer op terug komen.

Gratis / Free : inderdaad niet zo eenvoudig als het lijkt. Tim O' Reilly komt in zijn lezing Free is more complicated than you think tot de conclusie dat webpublicaties meerdere opbrengstbronnen (revenue streams) naast elkaar nodig hebben. Iets wat alle cases die wij in ons onderzoek hebben betrokken ook daadwerkelijk doen. 'Ad supported free content' is nog wel de belangrijkste inkomstenbron, maar als je even met Tim meerekent, dan zie je dat dit op de lange termijn niet voldoende is.

Stakeholders: een webpublicatie kent vele belanghebbenden, die allen een eigen bijdrage leveren rondom een gemeenschappelijk thema. De hoofdredacteur wordt community manager en heeft als belangrijkste taak de belangen van de verschillende stakeholders te behartigen. Dit werd niet in een aparte lezing aan de orde gesteld maar was wel de rode draad van een aantal lezingen: "blogs as books, books as blogs", waar een aantal bloggers stelde dat blogs ('een conversatie') steeds meer op boeken lijken. Een aardige lezing, maar het thema kwam niet geheel uit de verf. Ook hier overigens de conclusie / constatering dat advertenties alleen niet voldoende opbrengsten genereren.

Ook het verhaal van Doug Rushkoff kan in deze context worden geplaatst. Wat Rushkoff naar voren bracht is dat het gaat om 'Social Currency'. De oude media waren er op gericht om users in contact te brengen met producten. De nieuwe media brengen users opnieuw in contact met elkaar ('Social media'). En users leveren hun bijdragen voor niets omdat "it is fun to see others use it, it creates what I call Social Currency". Het voorbeeld dat hij hierbij geeft is dat er vroeger  bij Gum basketball plaatjes zaten, het doel van de plaatjes was om de Gum te verkopen. Nu worden de basketball plaatjes verkocht zonder de Gum, het doel van de plaatjes is interactie (ruilen en praten over). De plaatjes creëren "Social Currency".

Online marketing : opvallend was voorts de gedetailleerde kennis van en het gebruik van online marketingmethodieken. Belangrijke sprekers in deze categorie waren Seth Godin, die met name uit eigen ervaring vertelde hoe het weggeven van Content hem hielp om heel veel boeken te verkopen. Ook de tutorial op dag drie over Search Engine Optimization (SEO) paste helemaal in deze categorie.

Het waren drie heel leerzame dagen en we waren blij te constateren dat de resultaten uit ons onderzoek ondersteund werden door de lezingen en praktijkvoorbeelden tijdens de conferentie.

Boekenuitgevers VS omarmen POD…en niet alleen vanwege de Long Tail

door Erik Stevens (New York)

Grote uitgevers als Wiley en McGraw-Hill, maar ook de veel kleinere uitgever van literatuur en poëzie New Directions Publishing gaan steeds meer over op Printing on Demand (POD). Deze uitgevers volgen het voorbeeld van Amazon.com. Van deze boekverkoper was al bekend dat veel titels met behulp van POD worden geproduceerd. Tijdens het O’Reilly congres ‘Tools of Change for Publishing’ in New York deden sprekers van deze uitgeverijen een boekje open over hun productiestrategieën en hun ervaringen van de afgelopen 10 jaar.

Overigens zijn de Amerikanen veel strikter in hun definitie van POD. Het is in hun ogen het produceren van kwalitatief hoogwaardige boeken na ontvangst van de betaling. Hiermee geven zij uitdrukkelijk het onderscheid aan met ‘short run digital printing’ waar de uitgever toch nog in oplage – zij het veel kleiner – produceert, op voorraad houdt en hopelijk ook verkoopt. Door deze definiëring maken zij gelijk duidelijk dat het niet alleen gaat om het eenvoudig vervangen van de ene technologie (offset) door de andere (digitaal printen), maar dat het ook een verandering van workflows teweeg brengt. Werkprocessen overigens die zoveel mogelijk geautomatiseerd moeten worden vanwege de kleinschaligheid. Of zoals McGraw-Hill het uitdrukt: “A single-copy sale has no margin for hands-on processing.”

Waarom overgaan op POD? Volgens Kurt Beidler van Amazon kunnen er verschillende motieven aan ten grondslag liggen. Vanuit het perspectief van de klant somt hij een aantal voordelen op: de koper van boeken heeft onbeperkte keuze: alle titels zijn altijd leverbaar, de prijs is geen probleem meer vanwege de gedaalde productiekosten en dus levert het ook nog eens gemak op: wat je wilt bestellen kan geleverd worden.

En POD heeft ook voordelen voor de uitgever: het reduceert risico’s (geen onverkochte voorraden en retourkosten en altijd je geld binnen voordat je opdracht tot productie geeft), je hoeft nooit nee te verkopen, het is milieuvriendelijk (geen vernietiging meer). Maar ook: het verlengt de Long Tail omdat 100% van je back-list leverbaar is geworden, je kunt gemakkelijker met debutanten aan de slag  en de markt testen met ‘enkele’ exemplaren. En je kunt ook marktsegmenten tegemoetkomen die vanwege hun gezichtsvermogen een groter corps nodig hebben want die kunnen zij nu op bestelling geleverd krijgen.

Dat deze zaken geen theorie zijn bleek ondermeer uit de bijdrage van Wiley, een uitgever met zowel bestsellers als titels die een heel beperkte oplage hebben. Wiley is in de jaren ’90 heel voorzichtig begonnen met POD. In de zomer van 2004 werden slechts 5,584 boeken per maand op bestelling geproduceerd, maar in 2007 was de jaarproductie opgelopen tot 351.680 exemplaren. Voor 2008 verwacht men dat dit verder oploopt tot 500.000 boeken. 

Het aardige is dat Wiley in veel gevallen een ‘sales uplift’ bemerkt. Het volgende voorbeeld illustreert dat treffend: een titel over bepaalde accounting principes werd in februari 2003 gepubliceerd met een eerste oplage van 2000 exemplaren. In de loop van 2004 werden 900 exemplaren afgeschreven en vernietigd. In december 2005 werd de titel als POD-titel beschikbaar gesteld en warempel: in 2006 en 2007 werden toch nog 267 exemplaren verkocht. En zoals de Amerikanen dan zo laconiek kunnen stellen: “It’s not about millions, but who cares.” McGraw-Hill voegt er overigens aan toe dat zij voor hun ‘POD-titels’ een hogere prijs kunnen vragen: voor de geleverde paperback vragen zij de hardcover prijs en er is geen haan die er naar kraait!

Qua organisatie is het verder interessant dat Wiley dagelijks gemiddeld 160 bestellingen verwerken afkomstig van diverse klanten waaronder ‘bookservices’ en verkoopkanalen als Amazon.  Hieruit blijkt al dat titels weliswaar als ‘enkele order’ binnenkomen maar ‘in meervoud’ geproduceerd worden. Gezien de het aantal bestellingen gekoppeld aan de productie kan afgeleid worden dat de gemiddelde oplage per titel 10 exemplaren is. Uit deze cijfers blijkt de noodzaak van organisatorische stroomlijning. Als je deze processen niet strak organiseert en automatiseert gaat het geld er net zo hard uit als het er in is gekomen en is het louter water naar de zee dragen.

POD is overigens niet iets dat alleen voor grotere uitgeverijen is weggelegd, zo bewijst New Directions Publishing (NDP). De uitgeverij heeft 9 man in dienst en brengt jaarlijks zo’n 35 literaire titels op de markt. Een van de bekendste schrijvers in hun stal is Tennessee Williams, auteur van o.a. ‘A Streetcar named Desire’.

NDP heeft een backlist van 1200 titels. De helft hiervan leverde verkopen op van minder dan 10 boeken per jaar.  Een paar jaar geleden is men begonnen met POD en inmiddels kunnen 125 titels geleverd worden. Onbedoeld kwam er iets op gang, in hun eigen woorden: “Professors teaching literature crawling over the internet find out that these books are being sold again.” Gevolg: verkopen stijgen gestaag. Van de oorspronkelijke 10 per jaar naar 27 of zelfs 36 exemplaren per jaar. De Long Tail avant la lettre! In absolute termen per titel wellicht onbeduidend, maar door de optelsom van alle verkopen toch heel interessant.  Eigenlijk is de conclusie in drievoud te schetsen: internet brengt een grote potentiële markt in beeld, en om deze te kunnen bedienen is de techniek van POD ideaal. Alleen moet de organisatie – van bestelling en betaling tot levering – hieraan aangepast en geautomatiseerd worden om er aan  te kunnen verdienen.

“Free is more complicated than you think”

door Erik Stevens (New York)

Het thema van de gratis beschikbaarheid van informatie is ‘hot’ op het met 800 uitgevers bezochte uitgeverscongres  ‘Tools of Change for Publishing’ in New York Tim O’Reilly, organisator van het congres maar ook uitgever van computerboeken met een jaaromzet van 50 miljoen dollar, kent de marktomstandigheden als geen ander: zijn omzet en de afzet van zijn titels staan net zo onder druk als die van andere uitgevers omdat steeds meer online geconsumeerd wordt. En hij heeft zich afgevraagd of hij met volstrekt andere inkomstenmodellen moet gaan werken. Hij heeft een paar hypothetische sommetjes gemaakt die een aardig inzicht geven in de dilemma’s van de boekenuitgever. 

De eerste vraag die hij zichzelf heeft gesteld is: kan ik mijn e-boeken gratis op de markt brengen en geheel laten financieren door advertenties? Het volgende rekensommetje heeft hij vervolgens uitgewerkt:

Als ik per maand 200.000 boeken verkoop tegen $ 20 per stuk heb ik een omzet van $ 4 miljoen oftewel $ 48 miljoen per jaar.

Het gemiddelde boek heeft 446 bladzijden, waardoor het totaal aantal ‘pageviews’ (de internet rekeneenheid) neerkomt op 89,2 miljoen. Voor het cijferen is het makkelijk om dit af te ronden op 90 miljoen. Laat daar verschillende CPM tarieven (advertentietarief per 1000 vertoningen) op los en je ziet je omzetpotentieel. Bij een CPM van $ 1/1000 (hetgeen relatief laag is, is de maandomzet $90.000 en bij $20/1000 (een fors tarief) is de omzet $1,8 miljoen, wat nog altijd slechts 45% van het huidige niveau is. Dat schiet niet echt op. Temeer niet als je meerekent dat niet alle pagina’s van een (computer)boek gelezen worden. Mensen kopen boeken om vervolgens slechts 5% (vijf!!) van de bladzijden te bekijken. Dan vallen de verdiensten natuurlijk helemaal terug naar een belabberd niveau.

OK, de business helemaal omgooien en louter en alleen baseren op advertentie-inkomsten lijkt niet helemaal een plausibele route. Maar O’Reilly is niet voor een gat te vangen en zoekt verder. Daarbij bedenkt hij zich dat hij nu al 15% van zijn omzet realiseert met sponsoring (onder andere van congressen). Wellicht zijn hier meer mogelijkheden te realiseren.

Daarnaast heeft hij enkele jaren geleden een tijdschrift opgezet. Dat was een gelukkige zet, want de titel is in 3 jaar tijd uitgegroeid tot een oplage van 100.000 exemplaren, waarvan de helft door abonnees wordt afgenomen. En natuurlijk heeft hij een crossmediale strategie gevolgd, dus een website opgericht (die ook omzet realiseert) en organiseert men een jaarlijks een commercieel interessant evenement waar de community leden elkaar in de armen kunnen vallen.

En wat te denken van e-commerce mogelijkheden: via webshops allerhande spullen verkopen waar vervolgens commissie op gevangen kan worden? Kortom: “ Don’t be afraid of free. Figure out how to use it!”

Waar het op neerkomt, stelt O’Reilly, is het bouwen van een sterk merk (‘building a big footprint’) dat ook online krachtig is. Daardoor hoef je niet meer te verdienen aan verrijkte en beschikbaar gestelde informatie. Sterker: als de informatie gratis is gaan meer mensen die gebruiken en dus bereik je als uitgever meer mensen en dat betekent weer dat je meer waard bent voor andere partijen die willen meeliften en daarvoor willen betalen. 

Het enige is natuurlijk wel – en daar heeft hij geen woorden aan vuil gemaakt – dat het een onomkeerbare omwenteling is. Ga je eenmaal gratis, dan is er nauwelijks een weg terug.

Mooi staaltje boekpromotie

Gisteravond was Peter R. de Vries te gast bij De wereld draait door. Natuurlijk ging het gesprek over zijn toernee door de USA en over de undercover operatie met Patrick van der Eem. Aan het eind van het gesprek echter bleek dat de Vries een heel ander idee had van waar het gesprek over zou gaan, nl. over het zojuist verschenen boek 'Achter de schermen bij Peter R. de Vries'. De Vries ging voor de camera de discussie met Mathijs van Nieuwkerk aan dat hierover een afspraak gemaakt was die zwart op wit stond en dat Van Nieuwkerk zich dus niet aan de afspraak hield. Voor wie het gemist heeft: hier is het allemaal te zien.

Een betere promotiestunt voor het boek is er haast niet te verzinnen: wederom blijkt De Vries een neusje te hebben om de publiciteit te halen.

Content is uit, contact is in? Uitgevers in het internet tijdperk!

Door Erik Stevens (tijdelijk uit New York)

Waar hebben uitgevers het over op het grote O’Reilly uitgeverscongres ‘Tools of Change for Publishing’ in New York?

De moeizame relatie met internet, dat in elk geval. Waar gaat het heen met het uitgeversvak? Als iedereen alles gratis weggeeft, waar blijft er dan nog over voor de uitgever?

Gelukkig: veel, maar ook ‘anders’. Zoals Bill Burger van Copyright Clearance Centre het formuleert: “Participatie en collaboratie zullen de centrale elementen worden van uitgeefmodellen.”

Ook anderen verwoorden soortgelijke visies. Ik laat een aantal sprekers van vandaag de revue passeren.

“Het gaat niet (meer) om content, het gaat niet om context, maar het gaat om het mogelijk maken van contact” stelt  Doug Rushkoff, auteur van een tiental boeken die in meer dan 30 talen zijn vertaald. Hij voegt er aan toe dat het internet niet een interactief medium is maar een interpersoonlijk medium: “Met internet hebben mensen een excuus om contact met elkaar te hebben. Voor uitgevers betekent dit dat zij nieuwe manieren moeten creëren waarop mensen met elkaar in contact kunnen komen.”

Dat klinkt moderner dan het is. Neem de digitale strategie van Harlequin, een uitgever van onder andere romantiek en thrillers. Met gebruikmaking van blogs waarop lezers – en vooral lezeressen – hun leeservaringen kwijt kunnen creëren zij gemeenschappen van gelijkgestemden.

À propos: Harlequin brak ook een lans voor e-books en content via mobieltjes. Met e-books is Harlequin in oktober 2005 begonnen: 9 titels werden per maand beschikbaar in de verschillende e-book formaten. Sinds september 2007 is 100% van de front-list beschikbaar als e-book titel. Let wel, het gaat om 120 titels per maand!

Frappant is trouwens de visie van Harlequin op de centrale rol die mobieltjes zullen spelen in de toekomst. De uitgever brengt een nieuw format op de markt: korte verhalen van maximaal 500 worden die abonnees dagelijks op hun mobieltje ontvangen. En volgens hen is dit pas het begin: “De mobiele telefoon is de e-book reader van de toekomst. Die voorspelling baseren wij op wat wij nu al zien in Japan. In 2007 waren 5 van top tien bestsellers oorspronkelijk geschreven voor de mobiele telefoon…”

Content is dus nog niet helemaal passé, maar krijgt wel andere gedaanten. En connectiviteit is een thema waar nog het nodige over gesproken moet worden binnen de muren van uitgeverijen.

Je eigen foto op de cover

Op de website MyMagPic.com kun je je eigen foto (of die van anderen natuurlijk) op de cover van een aantal tijdschriften zetten (ik heb het zelf ook gedaan, oh ijdelheid der ijdelheden). Nu is het een leuke online gadget, het wachten is natuurlijk op de eerste uitgever die dit als personalisatietool gaat aanbieden.

Oce: 6 miljoen boeken per maand voor Amazon

Naar eigen zeggen print Océ 6 miljoen boeken per maand voor Amazon.com. Het gaat om titels die niet op voorraad worden gehouden en in kleine oplages worden geproduceerd nadat ze zijn verkocht. Deze ‘long tail’ van ‘kleine verkopen’ heeft dus 72 miljoen boeken opgeleverd in 2007!

Volgens de topman van Océ, Rokus van Iperen, komt van de 300 miljard euro die in de mondiale drukmarkt omgaat circa 12 miljard voor rekening van digitale printers. En dat aandeel neemt snel toe. Van Iperen: “Een stijging van 1% levert al 3 miljard op, ongeveer de omzet van Océ. Dat biedt geweldige groeimogelijkheden voor ons."

Ik zou denken dat het ook geweldige mogelijkheden biedt voor (boeken)uitgevers in Nederland. Ik kan me echter niet aan de indruk onttrekken dat het hier zo'n vaart nog niet loopt.

Idola van Crossmedia

Harry van Vliet hield op donderdag 10 januari zijn inaugurale reden als lector Cross mediacontent aan de Faculteit Communicatie en Journalistiek, Hogeschool Utrecht. Aansluitend gaf hij zijn openbare les 'Idola van de Crossmedia'. De tekst van die les verschijnt eerdaags in een boekje. Onderstaand een verkorte versie van die openbare les.

Bron: De Nieuwe Reporter (met toestemming van de auteur overgenomen)

De uitingen van de crossmedia dringen zich steeds nadrukkelijker aan ons op. Een toenemend aantal crossmedia diensten en producten doet een beroep op onze aandacht en financiën: van interactieve televisieprogramma’s op websites, tot themakanalen op mobiele apparaten, fysieke bijeenkomsten van online communities, en virtuele werelden waarin wordt gehandeld en waarin je echte schulden kunt maken. Oude en nieuwe media vinden elkaar in IPTV en podcasts. Traditionele spelers worden links en rechts ingehaald door creatieve pioniers en actieve consumenten die zich niets aantrekken van bestaande marktverdelingen en gevestigde namen. De ene baanbrekende dienst valt over de andere innovatie heen: nog maar net gewend aan het bloggen of iedereen slaat aan het twitteren.

Bij deze turbulentie hoort ook verwarring over de typering van wat zich onder onze ogen afspeelt. Het begrip crossmedia is daarop geen uitzondering. En eigenlijk onnodig: ik zal kort drie aspecten noemen die mijns inziens de aard van crossmedia bepalen.

Crossmedia en TV

Het lijkt er steeds meer op dat TV-programma's zich ontwikkelen tot crossmediale producties. Mooie voorbeelden hiervan zijn In Europa van Geert Mak en de nieuwe serie Het Verleden van Nederland, waaraan Geert Mak ook meewerkt. Deze laatste productie wordt gemaakt door IDTV. Blijkbaar is het makkelijker om vanuit een TV programma een dergelijk crossmediaal product op te zetten. Het kan voor uitgevers, die traditioneel vanuit print komen, dus opportuun zijn om de banden met de RTV wereld aan te halen. Want waarom zou het primaat voor het bedenken en ontwikkelen van dergelijke producties bij partijen als IDTV moeten liggen? Bedenk als een uitgever een dergelijk concept en huur IDTV in als producent.

Misschien denk ik er te makkelijk over en is de wereld veel complexer, dan hoor ik dat graag.

Microsoft en Yahoo!

Vorige week kwam het nieuws dat Microsoft interesse heeft om Yahoo! over te nemen. Algemeen wordt gesteld dat dit een poging is de positie van Google aan te vallen. Het lijkt Epic wel.
Microsoft ziet vooral voordeel in de combinatie van software (Microsoft) en de internetkennis van Yahoo! Beleggers zijn niet zo positief, het aandeel van Microsoft daalde met meer dan 6,5% afeglopen vrijdag. Daarbij komt ook nog dat Yahoo! zich beraad op haar strategie, waarbij zelfstandig verder gaan nog steeds een serieuze optie is.
Leuk om te weten zult u wellicht zeggen, maar wat heeft dit met uitgeven te maken? Van alles denk ik: ten eerste is Microsoft een uitgever (van software), ten tweede gaat het hierbij ook om de macht van en op het internet, het medium van nu. Wat er ook gebeurd, uitgevers zullen er zeker iets van merken.

Update 04-02-2008; 13.58 uur: het wordt steeds interessanter. de Volkskrant meldt dat Yahoo! nu overweegt een 'zakelijk' pact met Google te sluiten om uit handen van Microsoft te blijven